“Çoğumuz hayatımızda neredeyse 3 yıl süren bir dönemden geçeriz, ve bir albüm çıkarmanın, bir kitap yazmanın veya bir film yönetmenin ortalama 3 yıl sürmesi bir tesadüf değildir.”
Björk
Debut, dönemi için epey sınırları aşan cesur bir başlangıç, aynı zamanda yoğun eleştirilere maruz kalmış bir albümdür. Bu incelemede Debut’un yapım sürecini öğrenme, albümü Björk’ün gözünden inceleme ve son olarak bireysel yorumları okuma şansınız olacak.
Debut albümü, Björk 27 yaşındayken 5 Temmuz 1993’te yayımlandı. Diğer sanatçılara kıyasla sektöre solo kariyerine biraz daha geç adım atmıştı. Albümün yapım süreci 1991’den 1993 yazına kadar sürdü. Yaklaşık 49 dakika süren albüm; inişli çıkışlı ritimlerle ve melodilerle dolu olmasına rağmen sözlerin her zaman ritimle birebir örtüşmediği, buna karşın dinleyiciyi şarkının içine çekmeyi başaran bir yapı sunar. Alternative dance, Art pop, Electropop, Electra ve Acid Jazz türlerini barındırır. Albümün en ilgi çekici yanı Jazz ve Techno elementlerinin birleşmesidir.
Björk’ün Debut albümünden önce vokalisti olduğu The Sugarcubes grubuya da çalışmış olan Paul Fox, Björk’ü başarılı bir arpist olan Corley Hale ile tanıştırır. “I Remember You” ve “Like Someone in Love” parçalarının taslak sürecinde Corley’nin dokunuşları ve katkıları vardır. Yine Fox’un tanıştırdığı saksafonist Oliver Lake’in “Aeroplane” ve “The Anchor Song” parçalarında katkısı sunmuştur. Yapımcılığı Paul Fox ile başlayan bu albümde, bir diğer yapımcı da Nelle Hooper’dır. Hooper sayesinde Björk ile stüdyo programcısı Marius de Vries’ın yolları kesişir ve albümde synthesizer, keyboard dokunuşları gerçekleşir. Bu da albüme modern bir bakış kazandırır.
Björk’ün gözünden Debut, gençliğinde yazdığı parçaları da barındırmasıyla nedeniyle hayatının erken dönemlerini anlatan, oldukça bireysel bir albüm. Albüm kapakları “ev yapımı tarot kartlarını” andırır; ilk bakışta anlık bir görsel şölen gibi görünse de renk paleti, duruşu ve ağzının aldığı şekille bile nasıl bir müzik dinleyeceğimizin ön gösterimi gibidir.
Solo çıkışından önce The Sugarcubes döneminde de şarkılar yazıyordu ama grubun bir parçası haline getiremiyordu. Her albümde aynı enstrümanlarla ilerlemek onun için bir sınırlandırma oluşturuyordu. Ocak 1993’te Londra’ya taşınarak bir bakıma konfor alanından çıktı; korkutucu ama aynı zamanda daha özgürleştirici bir ortamdaydı. Bu kararla birlikte eserlerini en verimli şekilde üretmeye başladığı döneme girmiş oldu. Bu süreci “müzisyenlik bazında bir gelişme” olarak tanımlar. Jazz ve Techno, Rave, Underground Club tarzı elementleri yoğunlukta görmemizin başlıca sebebi, çevresine ve müziğe geniş bir çerçeveden bakabiliyor olmasıydı.
“Belki de Debut albümünü hazırlarken farkında olmadan içimde bulunan tüm kategorileri bir araya getiriyordum, belki de bu yüzden albümün ismini Debut koydum.”
Björk
Ki bu doğruydu. Dönemin müzik dünyasında, kadın vokalistlerin “cinsel obje” olarak öne çıkarıldığı, elektro gitar ve baterinin yoğun kullanımıyla klişeleşmiş bestelerin ve kaotik bir tarzın hâkim olduğu bir ortam vardı. Björk’ün ise saksafon, arp, keyboard, synthesizer gibi enstrümanlar ve en önemlisi sesini başlı başına özel bir enstrüman gibi kullanması onu farklı kıldı.
İngiltere’ye geldiği zaman tanıştığı “Underground Club” kültürü sayesinde kendi tarzını keşfettiğini söyler. Jazz elementleri ise küçükken dedesinin evinde dinlediği parçalarla çocukluğuna bir köprü kurar. Debut, dinleyiciyi bir duygudan diğerine taşıyan, dans etme hissi uyandıran keyifli bir müzikal yolculuk. Keyifli dinlemeler.
Kaynaklar:
1. Debut (1993 album) 1993 studio album by Björk, Wikipedia.
2. Björk: Sonic Symbolism, podcast by Mailchimp.